احتمالا بسیاری از شما که مشغول خواندن این متن هستید، نمیدانید که کشورمان در سالهای اخیر علاوه بر صادرات کاشی و سرامیک به عنوان دو محصول آماده مصرف، مواد اولیه و معدنی تولید این محصولات را هم به کشورهای مختلفی صادر میکند. امکانات تولیدی و پیشرفت کارخانهها و کارگاهها در شهرهای مختلف ایران، این امکان را به ما داده که در مصرف کاشی و سرامیک خودکفا باشیم (خانههای بسیار کمی را میبینیم که کاشی خارجی در ساخت و ساز آنها به کار برود). با این وجود، ورود به کسب و کار صادرات کاشی و سرامیک میتواند برای هر فردی چالشهایی به همراه داشته باشد (با وجود اینکه بسیار سودآور هم هست). در این مطلب مزایای این صادرات، مراحل و چالشهای متفاوت آن را میشناسیم و به صورت کلی دیدگاهی در مورد صنعت و صادرات کاشی و سرامیک به دست میآوریم.
مزایای صادرات کاشی و سرامیک
کاشی و سرامیک میتواند بازارهای ارزی خیلی خوبی را برای صنعت و بازرگانان کشور ما بسازند و باعث درآمدزایی صدها نفر بشوند. این صنعت که در کشور ما خیلی خوب پیشرفت کرده (و همانطور که گفتیم حتی مواد اولیه و معدنی آن در ایران تولید و صادر میشوند)، به دلایل زیادی ظرفیت صادرات دارد.. دلایلی مثل:
- کاهش هزینه تولید به دلیل تامین مواد اولیه در داخل
- قیمت -نسبتا- پایین سوخت در درون ایران
- قیمت پایین حمل و نقل در درون ایران
- قیمت پایین نیروی انسانی (به نسبت کشورهای اروپایی)
- پیشرفت تجهیزاتی و فنی برای تولید کاشی و سرامیک باکیفیت
- تنوع مناسب در تولید
- ظرفیت بالای تولید در رنگها، انواع و اندازههای مختلف
- امکان ارائه دیگر تجهیزات و مواد ساخت و ساز در کنار کاشی به مشتریان
آمارها درمورد ظرفیت تولید کاشی و سرامیک در ایران متفاوت هستند، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند 373 میلیون متر مربع کاشی در کشور ما قابل تولید است. استفاده از این ظرفیت مناسب، هم میتواند وضعیت صنعت و اقتصاد کشورمان را بهبود ببخشد و هم به کسب درآمد و اشتغالزایی فردی منجر شود. چین، ایتالیا، ارمنستان، ترکیه و عراق از جمله کشورهایی هستند که از کشور ما کاشی و سرامیک وارد میکنند.
مشکلات صادرات کاشی و سرامیک
حالا که مزایای این صادرات را شناختیم، بیایید چالشهایش را هم بررسی کنیم. اولین مشکلی که بر سر راه صادرات کشور ما (به صورت کلی) وجود دارد، تحریم است (این آمار بروزرسانی شده و تغییر میکند). ما از مبادله مستقیم و ارزی با بسیاری از کشورهای دنیا محرومیم و طبیعتا بخش تجاری اروپا و آمریکا، ترجیح میدهد واردات بیدردسر داشته باشد. پس همینجا در مرحله اول احتمالا عقب میمانیم و مجبور به صادرات غیرمستقیم و چندمرحلهای میشویم.
کیفیت بالای محصولات کشورهای دیگر: کیفیت کاشی و سرامیک کشور ما بد نیست، اما هنوز تا رسیدن به استانداردهای غرب فاصله دارد. همین باعث میشود که گاهی بعضی از کشورها، کاشیهای ترک و اروپایی را جایگزین محصولات ایرانی کنند. صادرات کاشی و سرامیک به اروپا آمار خیلی زیادی ندارد.
چالشهای دولتی: گاهی بخشنامههای دولت و مشکلات کلان کشور، سنگ راه صادرات (از جمله صادرات کاشی و سرامیک) میشوند. رکود بازار مسکن، سخت بودن مراحل مجوز صادرات کاشی و سرامیک، ورشکستگی سازندگان و … باعث میشوند سرعت این صنعت کم شود.
احداث بیرویه کارخانه: گاهی تاسیس کارخانههای بیشتر، برعکس عمل میکند و باعث افت صادرات خواهد شد. وقتی تولید یک محصول بیشتر از میزان تقاضا شود، صادرات ضروری میشود. از طرفی وقتی مقدار بیش از اندازه محصول در صف صادرات قرار بگیرد، بخشی از آن از حمایت بیبهره میماند و در نتیجه صادر نمیشود. علاوه بر آن، دپو شدن محصولات بیاستفاده باعث احتکار و گرانی هم خواهد شد.
عوامل موثر بر قیمت گذاری کاشی و سرامیک صادراتی
یکی از مشکلات صادرات کاشی و سرامیک، قیمتگذاری آن است. میزان تولید، تعرفه گمرک، بالا و پایین رفتن قیمت ارز (و در نتیجه مواد اولیه) همه از چیزهایی هستند که ممکن است قیمت این محصول صادراتی را تغییر بدهند. از طرفی، اگر هر تولیدکننده به دلخواه خودش قیمتگذاری کند و نظارتی بر این موضوع وجود نداشته باشد، قیمتها به صورت تصاعدی بالا خواهند رفت و تورم بیشتر خواهد شد. بیایید با هم بیبنیم که چه چیزهایی بر قیمت نهایی کاشی و سرامیک صادراتی از ایران، تاثیر دارند:
- وضعیت کلی اقتصاد و قیمت ارز در ایران
- نوع، رنگ و اندازه کاشی
- درجه کیفیِ کاشی و سرامیک
- شیوه صادرات (صدور از مرز زمینی، دریایی یا هوایی)
- تعرفه گمرک
- حجم تقاضای مشتری برای خرید
- وضعیت کاشی و سرامیک در کشور مقصد
- و…
راهنمای مراحل صادرات کاشی و سرامیک
اگر پیش از این، هیچوقت فعالیت تجاری نداشتهاید، مهم است که قبل از شروع حتما از مشاورههای حرفهای استفاده کنید و بیگدار به آب نزنید. در هر مرحله، چالشهای قانونی و مالی وجود دارند که ممکن است انرژی شما را تحلیل ببرند و حتی منصرفتان کنند. وجود یک مشاور حرفهای و کاربلد، اینجا ضروریتر از همیشه به نظر میرسد. مراحل صادرات کاشی و سرامیک، اینها هستند:
- دریافت کارت بازرگانی
- استخدام نیروهای مشاور، مدیریت و حسابداری ِ زبده و باتجربه
- دریافت مجوز صادرات کاشی و سرامیک
- مکاتبه و ارتباط گرفتن با شرکتها و واردکنندگان خارجی کاشی
- قیمتگذاری و ارسال پیشفاکتور
- تحقیق و انتخاب یک روش کمریسک و مطمئن پرداخت بینالمللی
- اظهار کالا به گمرک
- اخذ گواهی مبدا
- تحقیق درمورد وضعیت بازار و استعلام قیمت محصول صادراتی
- تحقیق درمورد بازرسی و شرکتهای مختلف بازرسی
- آشنا شدن با بازار کشور مقصد
- مارکتینگ و تبلیغات مناسب برای محصولات
صادرات کاشی و سرامیک به سایر کشورها
همانطور که گفتیم، بسیاری از کشورهای آسیا و همسایگان ما، محصولات کاشی و سرامیکمان را وارد میکنند. با وجود این که هنوز از نظر کیفی و ارتباطات بینالمللی به پای اروپا و آمریکا نرسیدهایم، بازار خودمان را در منطقه داریم. اما صادرات کاشی ایران به چه کشورهایی انجام میشود؟
عراق: عراق همسایه ماست و با کشورمان مرز زمینی دارد. همین مسئله تا حدود زیادی صادرات را به آن راحت میکند. روابط سیاسی و اقتصادی مناسب ما با عراق، و آمادگی بازار این کشور برای ورود محصولات، بسیاری از تجار ایرانی را به سمت آن مایل کرده است.
ترکیه: صادرات کاشی و سرامیک به آذربایجان و ترکیه، سهولتهای زیادی برای تجار کشور ما به همراه دارد. مثلا کشور ترکیه، تفخیف گمرکی برای بعضی از محصولات ایرانی قائل میشود. علاوه بر این، ترکیه دروازه ورود خاورمیانه به اروپا هم هست و میتواند فرصتهای همکاری زیادی با کشورهای اروپایی برای ما فراهم کند.
ارمنستان: این کشور، بسیاری از محصولات خودش را از کشور ما و پاکستان وارد میکند که کاشی و سرامیک تنها یکی از آنهاست.
روسیه: کشور روسیه (حتی پیش از جنگ سال اخیر با اوکراین) بیشتر مایل بود که از تولیدکنندگان محلی کاشی و سرامیک وارد کند، با این حال تجار ایرانی ارتباطاتی با بازار این کشور داشتند و محصول به آن صادر میکردند. با تحولات اخیر، ممکن است در صادرات به روسیه کمی با چالش مواجه شوید. بهتر است قبل از تصمیمگیری و اقدام، حتما مشاوره تجاری داشته باشید.
گرجستان: گرجستان هم یکی از کشورهایی است که هم در آسیا و هم در اروپا قرار دارد. علاوه بر این، بسیاری از تعرفههای گمرکی برای واردات در این کشور تخفیف دارند و این یک فرصت مناسب برای تجار ایرانی است تا صادرات کاشی و سرامیک را به آن تسهیل کنند.






